Transhumance op 16 oktober 2027

Beleef een eeuwenoude Sardijnse traditie van dichtbij en begeleid de herders van Agriturismo Sa Ferrela bij Arzana tijdens de traditionele transhumance. Samen met de herders en hun dieren trek je door het indrukwekkende berglandschap van het Gennargentu-gebergte. Onderweg krijg je een authentiek kijkje in het leven van de Sardijnse herders, hun dagelijkse werkzaamheden en de bijzondere band tussen mens, dier en natuur.

De transhumance, de traditionele seizoensgebonden verplaatsing van kuddes naar andere weidegebieden, maakt al generaties lang deel uit van de Sardijnse herderscultuur. Een bijzondere belevenis waarbij je kennismaakt met de oorspronkelijke tradities van Sardinië en de bergwereld van de Ogliastra vanuit een heel ander perspectief ontdekt.

Goed om te weten:
• Starttijd: 8.00 uur
• Gesproken talen: Italiaans en Engels
• Route: ca. 12 km door de bossen tussen de bergen en het dorp, tot aan agriturismo Sa Ferrela
• Duur: ca. 3 uur (moeilijkheidsgraad: gemakkelijk)
• Geschikt voor: volwassenen en gezinnen met kinderen
• Inbegrepen bij de excursie: transhumance, lunch
• Lunch: een gezellige gezamenlijke lunch (pranzo conviviale) op de boerderij, met traditionele muziek, Sardijnse dansen en producten van eigen boerderij
• Extra kosten ter plaatse: geen
• Zelf meenemen: comfortabele kleding, aangepast aan het seizoen

De transhumance is een van de oudste en meest fascinerende tradities van Sardinië en is al eeuwenlang nauw verbonden met de geschiedenis, cultuur en levenswijze van het eiland. De term verwijst naar de seizoensgebonden verplaatsing van weidegebieden, waarbij herders hun schapen-, geiten- of rundveekuddes begeleiden tussen verschillende hoogtes en regio’s. Daarbij volgen ze het natuurlijke ritme van de seizoenen en de klimatologische omstandigheden, zodat hun dieren het hele jaar door voldoende voedsel en geschikte weidegronden hebben. Traditioneel trekken de herders in de herfst, wanneer de temperaturen in de bergen dalen en de eerste koude dagen aanbreken, vanuit de hoger gelegen gebieden van het Gennargentu-gebergte en de Barbagia naar de mildere valleien en kustgebieden. Daar brengen de dieren de wintermaanden door op lager gelegen weidegronden. In het voorjaar, wanneer de temperaturen stijgen en er op de bergen weer vers gras groeit, gaan de herders met hun kuddes terug naar de hoger gelegen gebieden. Afhankelijk van de plaats van vertrek en de bestemming kunnen deze tochten tientallen kilometers beslaan.

Vroeger maakten deze tochten deel uit van de vaste jaarcyclus van veel Sardijnse herdersfamilies. Hele kuddes trokken over oude herderspaden, door bossen, over hoogvlaktes en langs natuurlijke waterbronnen. De routes waren van generatie op generatie bekend en vereisten uitgebreide kennis van het landschap, het weer, de vegetatie en de behoeften van de dieren. Vaak waren de herders meerdere dagen of zelfs weken onderweg. In die periode leefden ze samen met hun dieren en stemden ze hun dagelijkse leven volledig af op de behoeften van de kudde. De transhumance was dan ook veel meer dan alleen een wisseling van weidegebied. Ze vormde een belangrijk onderdeel van het sociale en economische leven van hele dorpen. Herdersfamilies verbleven soms maandenlang ver van hun woonplaats en ontwikkelden een bijzondere band met hun dieren en de natuur. Ook de ontmoetingen met andere herders, het uitwisselen van ervaringen en het doorgeven van traditionele kennis van generatie op generatie waren belangrijke onderdelen van deze levenswijze. De Sardijnse herderscultuur heeft bovendien een grote invloed gehad op de culinaire tradities van het eiland. De schapen- en geitenhouderij vormt tot op de dag van vandaag de basis voor tal van typische specialiteiten, waaronder de beroemde Pecorino Sardo, verse ricotta en verschillende regionale kaassoorten. Veel traditionele productiemethoden worden nog steeds in ere gehouden door kleine landbouwbedrijven en families.

In de loop van de 20e eeuw veranderde de transhumance door de modernisering van de landbouw en het toenemende gebruik van transportmiddelen. Lange tochten te voet werden op veel plaatsen minder gebruikelijk of maakten plaats voor kortere seizoensgebonden verplaatsingen tussen weidegebieden. Toch wordt deze traditie in sommige delen van Sardinië nog altijd in ere gehouden en krijgt ze steeds meer waardering als belangrijk onderdeel van het culturele erfgoed van het eiland. Ook internationaal wordt het belang ervan erkend: in 2019 werd de transhumance door UNESCO opgenomen op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. Daarmee worden niet alleen de tochten zelf gewaardeerd, maar ook de kennis die van generatie op generatie wordt doorgegeven, de traditionele vaardigheden en de bijzondere band tussen mens, dier en natuur.

Een transhumance op Sardinië meemaken betekent daarom veel meer dan alleen een kudde begeleiden tijdens haar tocht. Het is een zeldzame gelegenheid om kennis te maken met de oorspronkelijke leefwereld van de Sardijnse herders, eeuwenoude gebruiken te ontdekken en het indrukwekkende berglandschap vanuit een heel bijzonder perspectief te beleven. Een authentieke ervaring waarin de natuur, cultuur en tradities van Sardinië op unieke wijze samenkomen.